ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΘΕΜΑ: ΤΑ ΦΥΛΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
ΜΕΘΟΔΟΣ: PROJECT ,ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ, ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΙΚΗ-ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ
Α΄ ΦΑΣΗ: Διερεύνηση του θέματος- οριοθέτηση (κατευθυνόμενη συζήτηση): Τις δύο πρώτες ώρες διαβάζουμε κάποιες λογοτεχνικές σελίδες που αφορούν γυναικείες μορφές (Δημοτικό τραγούδι «Του νεκρού αδερφού», Παολίνι «Ο πρωτότοκος» από την λογοτεχνία του φανταστικού) και συζητάμε με τη μορφή της ιδεοθύελλας για το θέμα "τα φύλα στη λογοτεχνία».
Καταλήγουμε : Η πρώτη ομάδα θα διερευνήσει τα γυναικεία πορτρέτα (γυναικείοι χαρακτήρες ) όπως παρουσιάζονται σε λογοτεχνικά κείμενα διαφορετικών εποχών. Η δεύτερη ομάδα θα διερευνήσει την αντιστοιχία των γυναικείων πορτρέτων με το ιστορικοκοινωνικό τους περιβάλλον. Η τρίτη ομάδα θα διερευνήσει τα στερεότυπα του φύλου σε λογοτεχνικά κείμενα . Η τέταρτη ομάδα θα αναζητήσει στοιχεία για το πώς παρουσιάζονται οι σχέσεις μάνας-κόρης ,γονέα-παιδιού σε λογοτεχνικά κείμενα και τέλος η πέμπτη ομάδα τις σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων και τον γάμο και τον έρωτα .
Β΄ ΦΑΣΗ :ΣΥΛΛΟΓΗ ΥΛΙΚΟΥ- ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΕΝΤΕ ΟΜΑΔΩΝ (ΑΝΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΑΤΟΜΑ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑ ΠΕΝΤΕ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΔΥΟ)ΠΡΩΤΟ ΤΡΙΩΡΟ : ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
OMΑΔΑ Α΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΡΦΟΥ
1.Ποιες γυναικείες μορφές παρουσιάζονται στο ποίημα; Είναι πρωταγωνιστικές ή όχι και γιατί; Ποια φαίνεται να έχει δυναμικότερο ρόλο και γιατί;
2. Ποια στοιχεία της εξωτερικής εμφάνισης τους δίνονται;
3.Ποια στοιχεία του χαρακτήρα τους γνωρίζουμε;( συναισθηματικός κόσμος, χαρακτηρολογικά γνωρίσματα).
4. Ποιοι εκφραστικοί τρόποι και συγκεκριμένες φράσεις αποδίδουν τον συναισθηματικό τους κόσμο και τα χαρακτηρολογικά τους γνωρίσματα;
ΟΜΑΔΑ Β΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
Κ. ΘΕΟΤΟΚΗ «Η ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ»
Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΡΩΤΗΣΗ
1.Ποια εποχή γράφτηκε το κείμενο η « Η Τιμή και το Χρήμα». Συζητήστε τι γνωρίζετε γι’ αυτή την εποχή και καταγράψτε τις πληροφορίες.
2.Τι μαθαίνουμε για τις ασχολίες των γυναικών εκείνη την εποχή; Σε ποια κοινωνική τάξη ανήκουν ;Υπάρχει αναφορά για τις γυναίκες άλλων κοινωνικών τάξεων;
3.Τι μαθαίνουμε για τις ασχολίες των αντρών εκείνη την εποχή ;(π.χ του Αντρέα) . Ποια αντίληψη για την εργασία υπάρχει στα λόγια του Αντρέα ;
4. Τι αναφέρει το κείμενο για την οικογένεια του Αντρέα; Ποια κοινωνική τάξη αντιπροσωπεύει;
5.Επικεντρώστε τη μελέτη σας στις σελίδες 141-143 «Στην ταβέρνα του Τραγούδη»:Ποια πολιτική κατάσταση επικρατεί; Τι μαθαίνουμε για την κοινωνία της εποχής και τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που θίγει ο συγγραφέας (ο οποίος ήταν σοσιαλιστής);
Γ΄ ΟΜΑΔΑ ΦΥΛΛΟΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
Β. ΚΟΡΝΑΡΟΥ « ἙΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ»
Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΡΩΤΗΣΗ
1.Ποια είναι η υπόθεση του έργου , σε ποια λογοτεχνική ανήκει και σε ποια εποχή αναφέρεται;
2.Πώς παρουσιάζεται η νένα ;Πώς την χαρακτηρίζει ο ποιητής ;
3.Ποια τα επιχειρήματά της ,για να πείσει την Αρετούσα να παντρευτεί τον ξένο; Με ποιους εκφραστικούς τρόπους τα παρουσιάζει;
4.Ποια στερεότυπα υπάρχουν στα λόγια της για τις γυναίκες;
5.Ποια στερεότυπα υπονοούνται για τους άντρες της εποχής;
6.Ποιες πρωτοποριακές για την εποχή ιδέες υπάρχουν στο έργο τόσο για την κοινωνική όσο και για την πολιτική ζωή;
ΟΜΑΔΑ Δ΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΡΩΤΗΣΗ
Δημοτικό τραγούδι «Της νύφης που κακοπἀθησε».
- Τι είδους δημοτικό τραγούδι είναι και γιατί και ποια η διαφορά του από τα αντίστοιχα του είδους;
2.Τι δίνουν στην Ελένη ως προίκα; Ποια είναι η προσφορά της μητέρας της και ποια η αξία της προσφοράς αυτής σε σχέση με τις άλλες;
3.Πώς χαρακτηρίζετε την Ελένη;(εξωτερική εμφάνιση-στοιχεία του χαρακτήρα –συναισθηματικός κόσμος).
4.Πώς γίνεται η αναγνώριση της Ελένης από τη μάνα της ;Με τι σημάδια;
5. Τι σας θυμίζει αυτό το είδος της αναγνώρισης από την Οδύσσεια και την τραγωδία;
6. Πώς περιγρἀφεται εδὠ η σχέση μητέρας –κόρης;
ΟΜΑΔΑ Ε΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
Κ. Θεοτοκη «Η τιμή και το χρήμα».
Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΡΩΤΗΣΗ
1.Ποιες απόψεις για τον γάμο υπάρχουν στο κείμενο;
2.Πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις των δύο φίλων εκείνη την εποχή;
3.Ποια είναι η επικρατούσα κοινωνικά άποψη για τον έρωτα;
4.Ποιο είναι το δίλημμα της Ρήνης;
5.Σε ποια απόφαση καταλήγει η ηρωίδα , ποια στάση επιλέγει για την ζωή της και γιατί αυτή η επιλογή είναι πρωτοποριακή για εκείνη την εποχή;
ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΡΙΩΡΟ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΑΘΗΤΗ ΣΕ ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑ
ΤΡΙΤΟ ΤΡΙΩΡΟ : ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
OMΑΔΑ Α΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2
Δημοτικό «Της νύφης που κακοπάθησε».
1.Πώς παρουσιάζεται και περιγράφεται η Ελένη ως προς την εξωτερική εμφάνιση και συμπεριφορά;
2.Τι μαθαίνουμε για τις ασχολίες των γυναικών εκείνη την εποχή (σε όλο το κοινωνικό φάσμα);
3.Ποιοι κοινωνικοί θεσμοί αναφέρονται στο κείμενο; Αναρωτηθείτε πρώτα για τη σημασία του όρου «κοινωνικός θεσμός».
4.Τι συμπεράσματα βγάζουμε για την κοινωνική θέση των γυναικών και τα δικαιώματα που είχαν;
OMΑΔΑ Β΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2
Δ. Χατζή «Μαργαρίτα Περδικάρη»
1.Περιληπτική απόδοση του κειμένου.
2.Σε ποια ιστορικά γεγονότα αναφέρεται το κείμενο; Κάντε συγκεκριμένες αναφορές σε χωρία του κειμένου.
3.Σε ποια ομάδα εντάσσεται η Μαργαρίτα; Τι κάνουν σ’αυτή την ομάδα;
4.Πώς αντιδρά ο Μητροπολίτης στα νέα του Στέφανου; Τι δείχνει αυτή η αντίδραση;
5.Χρησιμοποιήστε τις πληροφορίες του κειμένου ,για να γράψετε ένα ιστορικό δοκίμιο.
OMΑΔΑ Γ΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2
Α.Λασκαράτου «Ἡ προίκα»
1.Ποιες συνήθειες των γονιών σχετικά με τις θυγατέρες τους στηλιτεύει (κατηγορεί) ο συγγραφέας;
2.Ποια στερεότυπα υπάρχουν στην κοινωνία της εποχής:
- Σχετικά με την ανατροφή των κοριτσιών
- Σχετικά με τη μόρφωσή τους
- Σχετικά με τον γάμο τους
- Σχετικά με την ευτυχία τους
- Σχετικά με την κοινωνική πρακτική
3.Ποια είναι η βαθύτερη αιτία του κακού για τον συγγραφέα;
4.Βρείτε τις πρωτοποριακές απόψεις του Λασκαράτου για την εποχή του.
5.Σε τι ύφος είναι γραμμένο το κείμενο; Αναφέρετε μερικά παραδείγματα. Με ποια μέσα πετυχαίνει αυτό το υφολογικό αποτέλεσμα;
OMΑΔΑ Δ΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2
Μ. Λυμπεράκη «Τα ψάθινα καπέλα»
1Περιγρἀψτε τη συμπεριφορά της Κατερίνας που είναι η αφηγήτρια στο απόσπασμα. Σε τι συμπεράσματα καταλήγετε για την ηλικία και την προσωπικότητά της ;
2.Περιγράψτε τη σχέση μητέρας –κόρης.
3.Πώς εξηγείτε αυτή τη σχέση και πώς τη χαρακτηρίζετε; (εξήγηση με βάση την ψυχική και οικογενειακή κατάσταση της ηρωίδας) ,(χαρακτηρισμός ως φιλικής , αντιπαλότητας, εξάρτησης κ.λ.π)
4.Στο διήγημα αφηγείται η Κατερίνα . Από πού φαίνεται αυτό και τι συνέπειες έχει για τον τρόπο απόδοσης της ιστορίας;
OMΑΔΑ Ε΄ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2
Μανόλη Καραγάτση «Γιούγκερμαν»
1.Επικεντρώστε τη μελέτη σας στα αποσπάσματα 4,5. (Αφού διαβάσετε την περίληψη).
2.Στο απόσπασμα 4 ο Γιούγκερμαν δίνει τον ορισμό του έρωτα , όπως τον γνώρισε μέχρι τότε. Διατυπώστε τον με δικά σας λόγια.
3.Στο απόσπασμα 5 υπάρχει μία διαφορετική άποψη για τον έρωτα. Ποια είναι;
4.Ποιος είναι ο καταλύτης για τη μεταστροφή του Γιούγκερμαν από την πρώτη στη δεύτερη άποψη;
5.Πώς θα περιγράφατε τα αισθήματα της Βούλας;
6.Ποια είναι η κοινωνική θέση των γυναικών εκείνη την εποχή;
ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΡΙΩΡΟ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΑΘΗΤΗ ΣΕ ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑ
ΠΕΜΠΤΟ ΤΡΙΩΡΟ : ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 Σύγκριση κειμένων που απέχουν χρονικά και ανήκουν σε διαφορετικές εποχές
ΟΜΑΔΑ Α΄ Γυναικεία πορτρέτα
KEIMENA: Β.Θεοδώρου «Εγκώμιο», Α.Μιχαλοπούλου., Γιατί σκότωσα την καλύτερή μου .. (64-66)
- Περιγράψτε τη γυναικεία μορφή που πρωταγωνιστεί στο ποίημα Ἑγκώμιο» της Βικτωρίας Θεοδώρου. Ποια είναι τα χαρακτηρολογικά της γνωρίσματα;
- Στο απόσπασμα της Αμάντας Μιχαλοπούλου από το «Ποιος σκότωσε την καλύτερή μου φίλη» περιγράφονται δύο τύποι μάνας. Ποιοι είναι αυτοί ;Περιγράψτε τις και βρείτε τις διαφορές τους.
- Παρουσιάστε συγκριτικά τις γυναικείες μορφές του ποιήματος της Β. Θεοδώρου και του πεζού της Μιχαλοπούλου εστιάζοντας στις διαφορές τους :Τι συμπεράσματα βγάζετε για την εξέλιξη του γυναικείου προτύπου;
- Ποιες είναι οι αφηγηματικές φωνές στα δύο ποιήματα; Ποια είναι η οπτική τους γωνία; Τι συνέπειες έχει η ύπαρξη αυτής της οπτικής γωνίας στον τρόπο αφήγησης της ιστορίας; (Για να απαντήσετε σκεφτείτε τι συνέπειες θα είχε στο κείμενο η αλλαγή του προσώπου που αφηγείται).
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 Σύγκριση κειμένων που απέχουν χρονικά και ανήκουν σε διαφορετικές εποχές
ΚΕΙΜΕΝΑ: Ε.Ροϊδη, Μονόλογος ευαισθήτου, .Α. Μιχαλοπούλου, Γιατί …94-95.
ΟΜΑΔΑ Β΄ Ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο.
1.Μελετήστε το απόσπασμα από τον «Μονόλογο ευαισθήτου «του Εμμανουήλ Ροϊδη . Τι είδους άνθρωπος είναι ο αφηγητής της ιστορίας; Περιγράψτε τον.
2.Τι μαθαίνουμε για την εποχή στην οποία ζει;
3.Ποιο κυρίως εκφραστικό τρόπο χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για ν’ αποδώσει
την ιστορία του; Σε τι συνίσταται αυτός ο εκφραστικός τρόπος; Βρείτε παραδείγματα από το κείμενο.
4.Συγκρίνετε τις γυναικείες μορφές που γνωρίσατε τόσο στο κείμενο του Ροϊδη όσο και στο κείμενο του Κ. Θεοτόκη «Η τιμή και το χρήμα» και του Δ. Χατζή «Μαργαρίτα Περδικάρη» και στο απόσπασμα της Μιχαλοπούλου.
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 Σύγκριση κειμένων που απέχουν χρονικά και ανήκουν σε διαφορετικές εποχές
ΚΕΙΜΕΝΑ: Δ.Χατζή , Μ. Περδικάρη193-194, Α. Μιχαλοπούλου 105-107
ΟΜΑΔΑ Γ΄ Στερεότυπα
1.Ποια στερεότυπα υπάρχουν για τις γυναίκες στο απόσπασμα του Χατζή από το διήγημά του «Μαργαρίτα Περδικάρη»;
2.Ο αφηγητής στο απόσπασμα του Χατζή εκφράζει κάποιες απόψεις γι’ αυτές τις γυναίκες . Εντοπίστε τα σχόλιά του και συζητήστε αν πρόκειται για δικές του απόψεις ή εκφράζουν όλη την κοινωνία της εποχής του.
3.Ποια πράγματα κατακρίνει η Άννα και η φίλη της στο απόσπασμα της Μιχαλοπούλου; Μήπως παρά την επαναστατική τους διάθεση οι δύο φίλες διατηρούν κάποια στερεότυπα για το φύλο τους ;
4.Τα δύο κείμενα (του Χατζή και της Μιχαλοπούλου) εκράζουν δύο διαφορετικά γυναικεία πρότυπα σε δύο διαφορετικές εποχές. Συγκρίνετέ τα (ομοιότητες –διαφορές).
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 Σύγκριση κειμένων που απέχουν χρονικά και ανήκουν σε διαφορετικές εποχές
ΟΜΑΔΑ Δ΄ Σχέσεις γονέων -παιδιών
Το απόσπασμα από την Πηνελόπη Δέλτα και τα αποσπάσματα από την Μιχαλοπούλου
Α. Μιχαλοπούλου, Γιατί…16-17, 48-49 84-85.Π.Δέλτα, Πρώτες ενθυμήσεις
1.Περιγράψτε την σχέση της Π. Δέλτα με τον πατέρα της και την μητέρα της .
2.Από τα αποσπάσματα της Μιχαλοπούλου πώς αντιμετωπίζει την πρωταγωνίστρια μικρή Μαρία η μαμά της;
3.Τι καταλαβαίνουμε για τον χαρακτήρα της μαμάς της; Ποιος είναι ο αφηγητής στο απόσπασμα και πώς αυτό επηρεάζει την ιστορία;
4.Στα αποσπάσματα υπάρχουν τρία ζευγάρια μάνας –κόρης:
Χαρακτήρας τρόπος αγωγής χαρακτηρισμὀς σχἐσης φράσεις
| Μαρία –μαμά της | | | | |
| Άννα –Δάφνη | | | | |
| ΄Αννα-κόρη της | | | | |
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 Σύγκριση κειμένων που απέχουν χρονικά και ανήκουν σε διαφορετικές εποχές
Κ. Πολίτη , Το λεμονόδασος, 144-145 4.4. Α. Μιχαλοπούλου, Γιατί…109-110, 137-138
ΟΜΑΔΑ Ε΄
1.Στα δύο αυτά κείμενα που απέχουν χρονικά τουλάχιστον μία γενιά (Λεμονόδασος – γενιά του ’30 , Α. Μιχαλοπούλου –γενιά του ΄70) υπάρχει η αντἰθεση στην ιδέα του γάμου του ήρωα και της ηρωίδας. Για ποιους λόγους επιλέγει ο καθένας την αντίθεση στην ιδέα του γάμου;
2.Στο απόσπασμα της Μιχαλοπούλου (σελ.137-138) Υπάρχει ένα αντρικό πρότυπο (Άγγελος) .Περιγράψτε τα χαρακτηριστικά του.
3.Μπορείτε να συγκρίνετε τον Άγγελο με τον Παύλο τον ήρωα του μυθιστορήματος στο «Λεμονόδασος»που έγραψε το γράμμα του αποσπάσματος;
4.Μελετώντας τα δύο αποσπάσματα να διατυπώσετε τα συμπεράσματά σας για την εξέλιξη των ανθρώπινων σχέσεων (έρωτας –γάμος-φιλία).
ΠΕΜΠΤΟ ΔΙΩΡΟ : ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
ΤΡΙΤΗ ΦΑΣΗ : ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΕΝΙΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑ
ΜΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΜΑΘΗΤΗ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ